Ramai pemilik tanah yang nak bina rumah sendiri, atau pembeli rumah dalam projek perumahan, mungkin pernah terdengar istilah "QLASSIC" — tapi tak ramai yang tahu ia sebenarnya berasal daripada satu standard rasmi bernama CIS 7. Artikel ini kongsikan apa itu CIS 7, macam mana ia menilai kualiti kerja pembinaan, dan kenapa ia relevan sama ada anda seorang kontraktor, developer, atau bakal pemilik rumah.
Apa Itu CIS 7?
CIS 7 (Construction Industry Standard 7) ialah standard rasmi yang dikeluarkan oleh Construction Industry Development Board (CIDB) Malaysia bertajuk "Quality Assessment System for Building Construction Work" — atau lebih dikenali dengan nama singkatannya, QLASSIC.
Secara mudah, QLASSIC adalah kaedah untuk mengukur dan menilai tahap kualiti workmanship (kemahiran kerja) sesebuah bangunan selepas siap dibina, sebelum ia diserahkan kepada pemilik. Sistem ini dibangunkan oleh CIDB pada 2005 bersama pihak berkepentingan industri, dengan rujukan asal daripada sistem CONQUAS yang digunakan di Singapura. Standard ini telah dikemas kini beberapa kali — versi terkini ialah CIS 7:2021.
Penting untuk faham: CIS 7 bukan undang-undang yang mewajibkan penilaian dalam setiap kontrak, tetapi ia telah menjadi rujukan piawai yang digunakan secara meluas oleh developer, kontraktor, dan agensi kerajaan di Malaysia untuk membuktikan tahap kualiti sesuatu projek.
Apa Yang Dinilai Dalam Penilaian QLASSIC?
Penilaian QLASSIC dilakukan melalui pemeriksaan tapak (site inspection) dan ujian lapangan, berdasarkan konsep first time inspection — maksudnya, kerja yang dibaiki selepas dinilai tidak akan dinilai semula. Ini bertujuan mendorong kontraktor "buat betul dari kali pertama, setiap kali."
Penilaian merangkumi empat komponen utama kerja pembinaan:
- Kerja Struktur — dinilai semasa pembinaan sedang berjalan
- Kerja Seni Bina (Architectural) — dinilai selepas projek siap
- Kerja M&E (Mekanikal & Elektrikal) — sebahagian dinilai semasa pembinaan, sebahagian selepas siap
- Kerja Luaran (External Works) — dinilai selepas projek siap
Kerja seperti piling, asas (foundation), dan kerja substruktur tidak dinilai dalam QLASSIC kerana ia bergantung kepada jenis jentera dan kaedah teknikal yang berlainan bagi setiap tapak.
Kategori Bangunan dan Pemberatan Skor
CIS 7 membahagikan bangunan kepada empat kategori, dan setiap kategori mempunyai pemberatan (weightage) yang berbeza untuk setiap komponen kerja. Berikut adalah pemberatan mengikut kategori:
- Kategori A (Rumah Berjajar) — Struktur 15%, Seni Bina 70%, M&E 5%, Luaran 10%
- Kategori B (Rumah Bertingkat) — Struktur 20%, Seni Bina 60%, M&E 10%, Luaran 10%
- Kategori C (Bangunan Awam/Komersial, tanpa penyaman udara berpusat) — Struktur 20%, Seni Bina 55%, M&E 15%, Luaran 10%
- Kategori D (Bangunan Awam/Komersial, dengan penyaman udara berpusat) — Struktur 20%, Seni Bina 50%, M&E 20%, Luaran 10%
Kategori A — rumah teres, banglo, semi-D, dan rumah kluster (jenis rumah yang paling biasa dibina oleh kontraktor bina rumah atas tanah sendiri) — meletakkan 70% pemberatan pada kerja seni bina. Ini bermakna kualiti kemasan seperti jubin, cat, siling, pintu, tingkap, dan kerja-kerja finishing lain memainkan peranan paling besar dalam menentukan skor akhir sesebuah rumah persendirian, berbanding kerja struktur atau M&E.
Bagaimana Skor Dikira
Semasa pemeriksaan, penilai (assessor) akan memberi tanda "√" (lulus) atau "X" (gagal) bagi setiap item sampel yang diperiksa mengikut kriteria dalam CIS 7. Skor akhir dikira berdasarkan bilangan item yang lulus berbanding jumlah item yang dinilai, kemudian digabungkan mengikut pemberatan setiap komponen untuk menghasilkan Skor QLASSIC dalam bentuk peratusan.
Sebagai rujukan, purata skor QLASSIC kebangsaan telah meningkat daripada 69% pada 2014 kepada 72% pada 2020 — menunjukkan peningkatan tahap kualiti pembinaan di Malaysia secara keseluruhan dari semasa ke semasa.
Penilai QLASSIC sendiri perlu melalui kursus dan peperiksaan rasmi (Kursus Penilai QLASSIC Tahap 1 & 2) sebelum layak menjadi Penilai Industri QLASSIC yang bertauliah.
QLASSIC Bukan Alat Untuk Tuntutan Kecacatan Unit Individu
Satu perkembangan penting yang perlu diketahui oleh sesiapa yang terlibat dalam industri hartanah: pada November 2024, Lembaga Arkitek Malaysia (LAM) mengeluarkan kenyataan menjelaskan bahawa CIS 7/QLASSIC direka untuk penilaian kualiti secara persampelan rentas sesuatu pembangunan — bukan untuk menentukan kecacatan (defect) unit individu, terutamanya dalam pertikaian di Tribunal Perumahan.
Sebelum ini, terdapat kebimbangan (yang turut disuarakan oleh Pertubuhan Akitek Malaysia, PAM, dalam nota amalan Oktober 2022) bahawa sesetengah pihak yang tidak bertauliah menyalahguna standard QLASSIC untuk membuat penilaian kecacatan unit secara individu — sedangkan tujuan sebenar standard ini adalah untuk penanda aras kualiti workmanship secara keseluruhan projek. Arkitek yang dilantik sebagai Principal Submitting Person tetap kekal sebagai pihak yang bertanggungjawab mengesahkan pematuhan bangunan melalui Sijil Perakuan Siap dan Pematuhan (CCC).
Kenapa Ini Penting Untuk Kontraktor dan Bakal Pemilik Rumah
Bagi kontraktor seperti yang menawarkan perkhidmatan bina rumah atas tanah sendiri, memahami CIS 7 bukan sekadar soal teknikal — ia satu cara untuk:
- Menunjukkan kepada bakal klien bahawa kualiti kerja diukur berdasarkan standard rasmi negara, bukan sekadar janji lisan.
- Merancang kawalan kualiti mengikut komponen yang paling memberi impak kepada skor — terutamanya kerja seni bina/kemasan bagi rumah berjajar, memandangkan ia membawa pemberatan 70%.
- Mengelakkan salah faham dengan klien tentang skop sebenar QLASSIC, terutamanya bila timbul isu kecacatan selepas siap bina — supaya kedua-dua pihak faham QLASSIC adalah alat penanda aras kualiti, bukan mekanisme tuntutan kecacatan seunit.
Ringkasnya, CIS 7 dan QLASSIC bukan sekadar satu lagi singkatan dalam industri pembinaan — ia rangka kerja yang membantu memastikan rumah dan bangunan di Malaysia dibina dengan tahap kemahiran yang boleh diukur, dibandingkan, dan dipertingkatkan dari semasa ke semasa.
Sumber rujukan: CIDB Malaysia, Lembaga Arkitek Malaysia (LAM), Pertubuhan Akitek Malaysia (PAM).
